Síðasta gostímabil á Reykjanesskaga varði í nær 300 ár – Ævar Örn Jósepsson

Grindavík

Í frétt RÚV 20. mars 2021 segir af „Síðasta gostímabili á Reykjanesskaga er varði í nær 300 ár„, skrifaða af Ævari Erni Jósepssyni:

Beinavörðurhraun

Beinavörðuhraun – kortasjá ISOR.

„Síðasta goshrina á Reykjanesskaga varði í 30 ár. Hún var jafnframt lokahrinan í enn lengra eldsumbrotatímabili á Reykjanesskaganum, sem stóð yfir í 290 ár. Síðast gaus í Fagradalsfjalli fyrir meira en 6.000 árum. Þá rann Beinavörðuhraun.

Síðustu goshrinu á Reykjanesskaga lauk um miðja Sturlungaöld, árið 1240. Hafði þá gengið á með gosum í Reykjaneskerfinu frá árinu 1210, með nokkurra ára hléum. Þar á meðal var gos sem hófst 1226, sex árum eftir að Snorri Sturluson kom heim frá Noregi, og var að líkindum stærsta gosið í hrinunni. Í Oddaverjaannál er getið um þetta gos og talað um „sandfallsvetur á Íslandi.“ Á vefnum eldgos.is segir að gosin í hrinunni frá 1210 – 1240 nefnist einu nafni Reykjaneseldar.

Beinavörðuhraun

Beinavörðurhraun – kort.

Eldsumbrotahrinan á Reykjanesskaganum var þó enn lengri, því Reykjaneseldarnir voru aðeins síðasta hrinan af mörgum sem saman mynda eitt allsherjar eldsumbrotatímabil sem teygir sig yfir nær 300 ár, eða allt frá árinu 950 til 1240, samkvæmt greininni á eldgos.is.

Eftir það hefur ekki orðið gos á þessum slóðum sem orð er á gerandi fyrr en nú, eða í rúm 780 ár. Sex eldstöðvakerfi eru á Reykjanesskaga. Hengilssvæðið, Reykjaneskerfið, Svartsengi, Krýsuvíkurkerfið, Brennisteinsfjöll og Fagradalsfjall, þar sem nú gýs í fyrsta sinn í að minnsta kosti 6.000 ár. Hraunið sem þá rann kallast Beinavörðuhraun.“

Heimild:
-https://www.ruv.is/frettir/innlent/2021-03-20-sidasta-gostimabil-a-reykjanesskaga-vardi-i-naer-300-ar

Fagradalsfjall

Fagradalsfjall – jarðfræðikort JJ.

Fyrsta microhúsið á Íslandi í Grindavík

Grindavík

Í Víkurfréttum 2016 segir frá „Fyrsta microhúsinu á Íslandi í Grindavík„:

„Ungt par í Grindavík, þau Ingibjörg Jakobsdóttir og Arnar Freyr Jónsson, hafa ákveðið að byggja fyrsta svokallaða microhúsið hérlendis, í gamla vatnstankinum austur í Þórkötlustaðarhverfi í Grindavík. Tankurinn var byggður árið 1960 en hefur ekki verið í notkun um langt skeið.

Grindavík

Grindavík – vatnstankur á leiti ofan Þorkötlustaðahverfis.

Parið greindi frá því í gær að nú væru framkvæmdir að hefjast en ætlað er að húsið verði 90 ferm. á þremur hæðum. Stofnuð var facebooksíða þar sem hægt er að fylgjast með framkvæmdum.

„Grindavík er lítið samfélag og gerum við okkur grein fyrir því að það eru allskonar tilfinningarleg tengsl sem liggja þar út um allt sem við fögnum. Þess vegna langar okkur að opna þessa síðu til að upplýsa alla þá sem vilja fylgjast með og vita meira hvað sé eiginlega í gangi. Við viljum sína fram á að það sé hægt að notast við eitthvað gamalt og gera fallegt úr því. Með það að leiðarljósi munum við reyna að endurlífga og notast við gamla hluti í tengslum við tankinn,“ segir parið á síðunni sem sjá mér hér.“

Framangreint hús er byggt á Leiti úr gömlum vatnstanki fyrir Þórkötlustaðahverfið, sem fyrr segir, eftir að borað hafði verið fyrir fersku neysluvatni ofan bæjarins um og eftir 1951.

Heimildir:
-https://www.vf.is/mannlif/byggja-hus-ur-gomlum-vatnstanki
-https://www.facebook.com/watch/?v=976451655781799

Grindavík

Grindavík – Microhús byggt úr vatnstanki á Leiti frá 1960 ofan Þórkötlustðahverfis.

Grindvíkingar fá ósalt neyzluvatn 1951

Grindavík

Í Nýi tíminn árið 1951 er sagt frá því að „Grindvíkingar fá ósalt vatn„:

„Reykjanesskaginn er einn þeirra fáu staóa á Íslandi sem frægur er fyrir vatnsleysi, en hann er þó ekki eins vatnslaus eins og hann sýnist, vatnið er einungis niðri í hrauninu.

Grindavík

Grindavík – vatnstankurinn við veginn suðaustan Þorbjarnarfells.

Jarðboranir ríkisins hafa á undanförnum árum borað eftir vatni, með ágætum árangri, á nokkrum stöðum á Suðurnesjum. Þjóðviljinn hafði í gær tal af Eggert Ísdal og skýrði hann svo frá að vatnið hefði komið kl. 10 í gærmorgun þegar komið var niður á 26 metra dýpi, þar sem verið er að bora fyrir vatni fyrir Grindvíkinga suðaustur af Þorbirni [Þorbjarnarfelli], skammt frá veginum. Eru þetta mikil gleðitíðindi fyrir Grindvíkinga.
Jarðboranir ríkisins eru nýbúnar að bora tvær holur (20 og 23 metra) í Garðinum. Á sínum tíma var frá því sagt er Keflvíkingum var útvegað vatn með sama hætti. Næst mun verða borað eftir vatni í Sandgerði.“

Hópsvarða

Efri-Hópsvarðan í viðgerð FERLIRsfélaga 2010.

Vatnstankurinn, sem byggður var á staðnum í framhaldinu ofan Járngerðarstaðahverfis, er nú horfinn. Það verður að þykja miður því hann var eitt af kennimerkjum bæjarins. Sama má segja um innsiglingarvörðurnar, sem nú eru óðum að hverfa, en af þeim ber bærinn nafn sitt; grindunum á þeim mörgu landvörðum er leiddu sjómennina fyrrum til lands í misjöfnum veðrum.

Heimild:
-Nýi tíminn, 25. tbl. 12.07.1951, Grindvíkingar fá ósalt vatn, bls. 1.

Grindavík

Grindavík – vatnstankurinn ofan Járngerðarstaðahverfis.