Aðalstræti 10
Guðjón Friðriksson sagði svo frá Aðalstræti 10 í Reykjavík:
Guðjón Friðriksson.
„Sögu þessa gamla húss má rekja allt til upphafs þéttbýlis í höfuðborg Íslands og er það einstakt að því leyti. Eins og kunnugt er var ákveðið upp úr 1750 að stofna til tau- og vefnaðarvöruverksmiðja á Íslandi, svokallaðra Innréttinga, og var þeim ákveðin staður í Reykjavík þar sem ekkert þéttbýli var fyrir. Húsin voru flest reist við núverandi Aðalstræti sem varð þar með fyrsta þéttbýlisgata á Íslandi.
Og þetta er eina húsið sem enn er eftir af húsum Innréttinganna með nokkurn veginn upprunalegu útliti. Húsið er bindingshús, hlaðið úr múrsteini, og byggt fyrir bókhaldara eða undirforstjóra Innréttinganna auk þess sem það átti að vera geymsla fyrir framleiðsluvörur fyrirtæksins. Óljóst er um nákvæmt byggingarár en það er að öllum líkindum 1757 eða litlu seinna.
Aðalstræti – málverk Jóns HelgasoHér er teikning frá því um 1801. Sagt er Skúla hafi fundist það skemmtileg tilviljun að hús innréttinganna skyldu rísa þar sem fyrsti landnámsmaðurinn reisti sér íverustað.nar biskups gefur nokkra hugmynd. Það á að sýna verksmiðjuþorpið Reykjavík um 1770.
Skömmu fyrir aldamótin 1800 lauk sögu Innréttinganna og voru þá húsin öll seld. Danskur kaupmaður, Petræus að nafni, keypti húsið en árið 1807 fékk sjálfur biskupinn yfir Íslandi, Geir Vídalín, það til íbúðar. Bjó hann í því til dauðadags 1823 og síðan ekkja hans, Sigríður Halldórsdóttir til 1846. Gekk húsið lengi eftir það undir nafninu Biskupsstofa.
Árið 1855 fékk Jens Sigurðsson, kennari við Lærða skólann, og kona hans Ólöf Björnsdóttir húsið til íbúðar og bjuggu í því næstu árin. Jens var bróðir Jóns Sigurðssonar forseta og bjó Jón ásamt Ingibjörgu konu sinni þarna hjá bróður sínum þegar hann kom til Alþingis 1857, 1859, 1865 og 1867. Jón og Ingibjörg höfðu þá tvær stofur til umráða í sunnanverðu húsinu. Og á tröppum hússins var Jón hylltur með ræðuhöldum og söng þegar hann kom til þings 1865.
Aðalstræti 1804.
Til að gera langa sögu stutta, eignaðist norskur kaupmaður, Matthías Johannessen, húsið árið 1873 og árið 1889 setti hann upp sölubúð í því. Sú búð var upphafið að langri verslunarsögu þessa merka húss. Voru eftir það ýmsar verslanir í því en sú langlífasta var Silli & Valdi á árunum 1927 til 1975. Stórir búðargluggar höfðu þá verið settir á húsið.
Árið 1982 lauk verslunarsögu þess en eftir það var í því rekinn leiktækjasalur um hríð og frá 1984 til 2001 veitinga- og skemmtistaðurinn Fógetinn og síðan um stutt skeið veitingastaðir með öðrum nöfnum. Húsið var að lokum komið í mikla niðurníðslu og þótti mörgum illa farið með svo sögufrægt hús.
Loks varð það úr að Reykjavíkurborg keypti það og gerði samkomulag við félagið Minjavernd um vörslu og endurgerð þess. Framkvæmdir stóðu yfir á árunum 2005-07 og var endurgerðin miðuð við virðingargjörð hússins frá árinu 1822 auk þess sem reistur var glerskáli áfastur aftan við það. Aðalhönnuðir voru Grétar Markússon og Stefán Örn Stefánsson. Nú eru í húsinu sýningar á vegum Borgarsögusafns Reykjavíkur.“
Aðalstræti 10.
