Prestsvarðan í Leiru – skilti

Við Prestsvörðuna ofan Leiru í Suðurnesjabæ hefur verið komið fyrir skilti. Á vefsíðu VF 14. ágúst 2026 mátti lesa: „Nýr göngustígur að Prestsvörðunni vígður um helgina – Merkum söguáfanga fagnað í Leiru.

Sunnudaginn 16. ágúst verður nýr og glæsilegur göngustígur að Prestsvörðunni í Leiru formlega vígður er auðveldað mun öllum aukið aðgengi að þessum sögufræga og helga stað. Aðstandendur verkefnisins færa öllum þeim sem stutt hafa framtakið hjartans þakkir og vonast til að sem flestir leggi leið sína að Prestsvörðunni til að njóta þar kyrrðar og helgi um ókomna framtíð.“ Malarstígurinn sá er u.þ.b. 600 metrar, aðra leiðina.

Á skiltinu má lesa eftirfarandi:
„Séra Sigurður Brynjólfsson Sivertsen fæddist á Seli við Reykjavík 2. nóvember 1808, dáinn 24. maí 1887. Foreldrar hans voru prestshjónin Steinunn Helgadóttir og séra Brynjólfur Sigurðsson. Eiginkona Séra Sigurðar Br. Sivertsen var Helga Helgadóttir. Þau eignuðust níu born, en misstu sex þeirra í barnæsku. Þau sem komust til fullorðinsára voru Helgi fæddur 1836, Sigurður fæddur 1843 og Ragnheiður Sigríður fædd 1853.

Sigurður var vígður prestur 18. september 1831, 23 ára gamall og var hann aðstoðarprestur föður síns í Útskálaprestakalli þar til honum var veitt prestsembætti við prestakallið þann 1. mars 1837. Sr. Sigurður lét af störfum í júní 1886 á fimmtugasta og fimmta prestþónustuári sínu í Útskálaprestakalli sem náði yfir þrjár sóknir; Útskálasókn, Hvalsness- og Kirkjuvogssókn. Keflavik tilheyrði Útskálasókn til 1953.

Séra Sigurður Brynjolfsson Sivertsen lét endurbyggja Útskálakirkju árið 18161. Hann borgaði sjálfur 632 krónur til byggingarinnar, en hún kostaði fullbyggð 3.450 krónur. Einnig gaf hann kirkjunni marga góða gripi, m.a. skírnarskál úr silfri, tvo kertastjaka og altaristöflu.
Í gegnum tíðina hafa verið gerðar nokkra endurbætur á kirkjunni og þeirri síðustu sem gerð var, lauk árið 2008.

Séra Sigurður Br. Sivertsen stóð að stofnun Gerðaskóla sem var settur í fyrsta sinn þann 7. október árið 1872 og er skólinn einn af elstu barnaskólum landsins sem starfað hefur óslitið.

Hann lagði sjálfur 1.200 krónur til byggingar skólahússins sem stóð í nokkur ár í Gerðum, en það skólahús sem nú stendur var tekið í notkun 1911 og hefur verið byggt við það nokkrum sinnum. Sr. Sigurður var forstöðumaður skólans frá stofnun í fimmtán ár. Þegar hann lét af störfum við skólann var skólinn skuldlaus.

Séra Sigurður Br. Sivertsen ritaði Suðurnesjaannál sem er merkilegt heimildarit um lífshætti og atburði á Suðurnesjum fyrr á tímum og í tíð Séra Sigurðar.

Sveitarstoð og styrkur
Stöðugt reyndist hann
landi’ og lýð til heilla
Lífsstarf fagurt vann.

Vísan hér að framan úr útfararminningu um Séra Sigurð Br. Sivertsen er meitluð á minningarstein um hann sem stendur við Gerðaskóla. Steininn gaf Njáll Benediktsson til minningar um þann mæta mann sem stóð að stofnun barnaskóla í Garðinum árið 1872. Skólinn var byggður í gerðum og nefnist hann Gerðaskóli.

Gunnar M. Magnúss segir í bókinni „Undir Garðskaga“ (1963):
„Hefst þá saga þess manns sem telja verður einn af höfuðsmönnum 19. aldarinnar með þjóð vorri. Það var Sigurður Brynjolfsson Sivertsen.“

Nemendur Gerðaskóla hafa minnst þessa mikla velgjörðamanns skólans á ýmsum tímamótum. Á 100 ára afmæli kristnitöku á Íslandi árið 2000 var haldin þemavika þar sem nemendur fengu fræðslu um Sr. Sigurð Br. Sivertsen og gáfu út rit um hann. Nemendur og starfsfólk fóru að Prestsvörðunni í Leiru og í Samkomuhúsinu í garði voru settir á svið leikþættir um stofnun Gerðaskóla 1872 og hrakningar Sr. Sigurðat í Leirunni 1876, eins og sagt er frá hér að neðan.

Í Suðurnesjannál er eftirfarandi frásögn Sr. Sigurðar Br. Sivertsen:
„Sunnudaginn 2. janúar 1876 gjörði mesta ofsaveður á landsunnan sem varaði alla nóttina. Fuku skip og brotnuðu. Annað veður þvílíkt datt á laugardagskvöldið þann 22. janúar með fjarskalegri rigningu upp úr útsynnings éljagangi og frosti.
þá um kvöldið, er ég kom frá Keflavik, er ég skirt hafði þar barn, varð ég viðskila við samferðarmann minn við Bergsenda. En af því að ég sá ekki lengur til vegar, fór ég afleiðis suður fyrir veginn fyrir ofan Leiru. Treysti ég mér þá ekki til að halda áfarm, ef ég kynni að villast suður í heiði. Var oghesturinn hlaupinn frá mér. Lagðist ég þá niður og ætlaði að látast fyrirberast, en um nóttina var gerð leit að mér af sóknarfólki mínu, fyrir tilstilli sonar míns. leið svo hin óttalega nótt, að enginn gat mig hitt, þar til um morguninn, að tveir heimamenn mínir hittu mig og var ég enn með rænu og nokkru fjöri, þó að nokkuð væri af mér dregið.

Hugði enginn maður að ég þá nótt mundi hafa afborðið lífið og var það augsjáanlega Drottins almættis dásemdarverk, að ég skyldi lifa svo lengi í því veðri, en mér leið vel og nér fannst eins og yfir mig hefði verið tjaldað og vissulegavar ég undir hlífðartjaldi með föðurlegri varðveislu. Guði sé lof fyrir þessa lífgjöf. þessu tilfelli í lífi mínu vil ég ekki gleyma að minnast á og gefa Guði dýrðina.“

Séra Sigurður lét stuttu síðar hlaða upp vörðu á þessum stað og klappa vers í stóra steinhellu sem sett var við vörðuna. Á hellunni er vers úr 4. Davíðssálmi, 9. versi, ritað eins og hér:

1876 21. JAN.
Í FRIÐI LÉGST ÉG FY
RIR Í FRIÐI SEF ÉG ÞVÍ ÞÚ
EINN DROTTINN ER ÞAГ
SEM LÆTUT MIG BÚA
ÓHULTAN