Jóhannes Reykdal eignast Setberg
Jóhannes Reykdal varð goðsögn í lifanda lífi. Hann fæddist að Vallakoti í Reykjadal í Suður-Þingeyjarsýslu 18. janúar árið 1874.
Jóhannes Reykdal (1874-1946).
Tvítugur að aldri hóf hann trésmíðanám hjá Snorra Jónssyni trésmíðameistara á Akurejmi og fjórum árum síðar silgdi hann til Kaupmannahafnar til frekara trésmíðanáms. Eftir þriggja ára dvö ytra flutti hann heim til Islands og ætlaði til Akureyrar en hann hitti unga konu, Þórunni Böðvarsdóttur og ástin varð til þess að hann festi rætur sunnan heiða.
Fyrstu árin sinnti Jóhannes húsbyggingum en fannst það ekki nóg. Hann vildi reisa verksmiðju við Lækinn í Hafnarfirði og er það fyrsta stórvirkið sem Jóhannes vann. Trésmiðjan var búin átta fullkomnum trésmíðavélum og staðsetningin var engin tilviljun, því Jóhannes virkjaði lækinn og fékk þar orku til að knýja vélarnar áfram.
Sjá meira HÉR, HÉR, HÉR, HÉR og HÉR.
Í „Húsakönnun fyrir Öldur í Hafnarfirði“ frá 2024 segir m.a. um húsið Lækjargötu 4 (á horni Brekkugötu og Lækjargötu):
Lækjargata 4 um 1950.
Þessi yfirlitsmynd sem tekin er af Hamrinum yfir Hafnarfjörð var gjöf til Hafnarfjarðarbæjar frá Friðriki Bjarnasyni tónskáld og Guðlaugu Pétursdóttur. Ljósmyndin er tekin á árunum 1925 til 1929. Til vinstri er neðsti hluti Brekkugötu og Trésmiðjan Dvergur. Til hægri er Hamarskotslækur og Austurgata. Fyrir miðri mynd eru húsin Grund og Hóll. Fremst má sjá Lækjargötu 4.
„Byggingarár: 1905. Fyrsti eigandi: Jóhannes Reykdal. Hönnuður: Ekki þekktur. Upphaflegur byggingarstíll: Timburhús – sveitserstíll. Upphafleg notkun: Íbúð. 1977: Tveir kvistir á suðurhlið sameinaðir í einn kvist.
Jóhannes Reykdal byggði húsið fyrir starfsfólk og lærlinga í trésmíðaverkstæði sem hann reisti á uppfyllinguálæknum árið 1902.Tésmiðjan var sú fyrsta sinnar tegundar á Íslandi þar sem vélarnar voru var drifnar með vatnskrafti.
Árið 1909 seldi eða gerði Jóhannes skiptisamkomulag við Halldór Halldórsson bónda á Setbergi. [Halldór var menntaður trésmiður og vann m.a. hjá Jóhannesi um stund í trésmiðju hans við Lækinn]. Skipt var á húsinu ásamt ræktunarlóð við húsið og öllu Setbergslandinu.
Samkvæmt fyrstu brunavirðingu voru 4 stofur og eldhús á hæðinni en 5 herbergi og eldhús í risi. Á lóðinni sem var að mestu matjurta- og túngarður var 20 fermetra gripa- og geymsluhús, sem nú hafa verið rifin.
Húsið hefur tekið litlum breytingum nema að anddyri sem snéri að Lækjargötu var fjarlægt svo hægt væri að koma fyrir gangstétt við götuna.
Finnbjörn Kristjánsson breytti kvistum á suðurhlið 1977 og 1985 voru byggðir skjólveggir.“ Núverandi íbúar eru Stan Zawada og fjölskylda.
Lækurinn á dögum Jóhannesar. Hús er urðu síðar við Lækjargötu (fremst) og Hverfisgötu. Brúin yfir lækinn er fyrir neðan Lækjarhvamm, sem er eina húsið fyrir utan Gerðið (Hraungerði), á þessu svæði vestan við Læk, sem búið er að byggja. Frá vinstri fremst er Lækjargata 10, byggt af Jóhanni Jónssyni skipstjóra sem drukknaði 1907, þá „Kassahúsið“ nr. 12, (þakið hækkað 1925), svo Geitháls nr. 14.
Einar Halldórsson (1910-1978), sonur Halldórs Magnúsar Ólafssonar (1869-1924) og Sigrúnar Jónsdóttur (1874-1953), eignaðist síðar Setberg að hluta. Eiginkona hans var dóttir Jóhannesar, Elísabet Reykdal (1912-2013).
Jóhannes Reykdal lést 1946, 72 ára að aldri. Hann bjó þá að Þórsbergi í Setbergslandi.
Jóhannes hafði áður byggt sér glæsilegt hús nyrst við Brekkugötu, en það brann 1930. Í brunavirðingu Brunabótafélags Íslands frá 1917 er húsinu lýst eftirfarandi: „Húsið er einlyft með porti og risi 2.40m. Lengd 8.15m, breidd 6.50, hæð 3.77, með 11 gluggum. Niðri er því skipt í 3 stofur og eldhús, stofurnar eru fóðraðar. Uppi er því skipt í 4 herbergi og eldhús. Allt húsið klætt innan með panel og málað. Raflýst og notað til íbúðar. Útveggir úr timbri, þak úr timbri og járnvarið. 11 gluggar eru á húsinu.
Hús Jóhannesar Reykdals við Brekkugötu – brann 1930.
Undir öllu húsinu [líkt og er að Lækjargötu 4) er kjallari úr grjóti, 1.50m á hæð með 4 gluggum, notaður til geymslu. Anddyri úr timbri, einlyft með veggsvölum og turni, lengt 2.30, breidd 1.30, hæð 3.14m. Klætt innan með panel og málað. Inngönguskúr úr timbri með vatnshallaþaki og einum glugga, 2 m á lengd, 1.50m á breidd og 2.80 á hæð. Húsið var mikil prýði en svo óheppilega vildi til að í maí mánuði árið 1930 kviknaði í því engin slys urðu á fólki þar sem það var mannlaust. Greiðlega gekk að slökkva eldinn en húsið var svo illa farið að ákveðið var að auglýsa það til niðurrifs. Talið var að upptök eldsins hafi verið út frá á ofni sem kveikt hafði verið upp í fyrr um daginn.“
Heimildir:
-Kveikt á perunni, 1. tbl. 15.01.2004, bls. 6.
-Hafnarfjörður – Öldur Hafnarfirði; Húsakönnun 2024.
-Morgunblaðið, 23. tbl. 28.01.1978, bls. 35.
Hafnarfjörður 1954.
