Á Vísindavefnum er spurt: „Hvað er vitað um örnefnin Fagridalur og Fagradalsfjall á Reykjanesskaga?“ Birna Lárusdóttir, fornleifafræðingur og sérfræðingur hjá Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, svaraði eftirfarandi: „Fagradalsörnefni hafa verið mikið í umræðunni undanfarið í kjölfar eldgoss í Geldingadölum, en lítið hefur þó farið fyrir sjálfum Fagradal sem er norðan undir Fagradalsfjalli. Honum hefur […]
FERLIR spurði gervigreindina „Gemini“ um Ómar Smári Ármannsson, fornleifafræðing og fyrrum lögreglumann. Gemini svaraði: „Ómar Smári Ármannsson er þekktur einstaklingur á Íslandi, ekki síst fyrir hans áhugaverða starfsferil þar sem hann færði sig úr löggæslu yfir í rannsóknir á fortíðinni. Hann er fæddur Grindvíkingur, en hefur búið í Hafnarfirði frá sex ára aldri. Hér er […]
Í Fjarðarpóstinum 1989 er fjallað um „Þorbjarnarstaði í Hraunum“ og spurninguna um hvort þeir skyldu friðaðir: „Skipulagsnefnd hefur rætt um friðunarmál í nágrenni Hafnarfjarðar. Að sögn Jóhannesar Kjarval skipulagsstjóra hefur hann lagt til, að Þorbjarnarstaðir og næsta nágrenni verði sett á fornleifaskrá. Kristján Eldjárn, fyrrverandi forseti, kannaði og skráði rústirnar að Þorbjarnarstöðum á árunum 1976 […]
Álverið í Straumsvík (nú rekið af Rio Tinto) á sér merka sögu sem hófst á sjöunda áratug síðustu aldar. Hér eru helstu áfanga í byggingarsögu þess: Helstu ártöl 1966: Samningar voru undirritaðir milli íslenska ríkisins og svissneska álfélagsins Alusuisse um byggingu álversins. 1967: Framkvæmdir hófust af fullum krafti í Straumsvík. 1969: Álverið var tekið í […]
Í „Skráningu fornleifa á Sogni í Ölfusi“ frá árinu 2025 segir m.a. um Sogn: “Jarðdýrleiki xx og so tíundast fjórum tíundum.” JÁM, 398. 1542: Þann 11.janúar 1542 var kveðinn upp dómur þriggja klerka og þriggja leikmanna um kæru Gissurar biskups Einarssonar í Skálholti á hendur Eyjólfi Jónssyni á Hjalla. Sakaði biskup Eyjólf m.a. um að […]
Hér birtist örnefnakort af upplandi Hafnarfjarðar, byggt á örnefnalýsingum Gísla Sigurðssonar og Ara Gíslasonar o.fl. Hvorki er getið um einstakar minjar, s.s. sel, réttir, skjól o.s.frv. né þjóðsögukennda staði. Þá er skiljanlega ekki hægt að skrá alla hóla, kletta eða hæðir í landslaginu. Hafa ber í huga að meintu landamerkin eru ónákvæm á þessari loftmynd […]
Farið var að jaðri Hvammahrauns austan Kleifarvatns til að leita Hvammahraunshellis. Jón Bergsson leiddi leitarhópinn, en hann hafði rekist á hellisop þarna á leið sinni um Gullbringur nokkrum áratugum fyrr. Hann var þá ljóslaus og gat ekki kannað innanopið nánar. Þarna, norðan Gullbringu (ranglega merkt á landakort), liggur gömul leið, reyndar ekki sögð Dalaleið, í […]
Fyrir ofan Hlaðgerðarkot (Reykjahlíð) í Mosfellsdal er Víghóll, stakur tignarlegur hóll skammt austan Helgafells. Óvíst er hvers vegna nafngiftin er tilkomin. Í „Skráningu fornleifa í Mosfellsbæ“ frá árinu 2006 segir: „Magnús Grímsson: „Á skarðinu, sem skilr Helgafell og Reykjafell, stendr hamar einn, svo sem þriggja mannhæða hár, uppúr sléttri melbúngu. Hann heitir Víghóll, en eigi […]
Halldór H. Halldórsson skrifaði um „Fornar reiðleiðir“ á vefinn „lhhestar.is“ „Hvenær er reiðleið skilgreind sem forn reiðleið, ég hef velt þessu nokkuð fyrir mér, en ekki komist að neinni áþreifanlegri niðurstöðu. En líklegt þætti mér að miða við komu bílsins til landsins, akvegir almennt lagðir um landið og bíllinn orðin almenningseign. Fornar reiðleiðir og þjóðleiðir […]
Í Faxa árið 1982 birtist hugvekja í tilefni af áttræðisafmæli Haldórs Laxness þar sem hann m.a. mærir Grindavík – og það ekki að ástæðulausu. Á árunum 1937—1939 gaf Lestrarfélagið í Grindavík út tímarit, sem nefndist Mímir. Markmiðið með útgáfu ritsins var, eins og segir í 1. tölublaði, að reyna að vekja af dvala Lestrarfélagið Mími, […]