FERLIR – Ferlir

Tag Archive for: FERLIR

Vefsíða sem getur verið uppspretta að ókeypis leið til að hreyfa sig – Guðni Gíslason

Í Fjarðarfréttum í janúar 2020 sagði ritstjórinn, Guðni Gíslason, þetta um endurnýjaða vefsíðu FERLIRs (www.ferlir.is) undir fyrir sögninni; „Vefsíða sem getur verið uppspretta að ókeypis leið til að hreyfa sig„. Þar segir m.a.:

Guðni Gíslason.

„Í upphafi árs horfir fólk gjarnan til lýðheilsu sinnar fyrir reglubundna áeggjan fjölmiðla.

Svo virðist sem fréttaflutningurinn sé fyrst og fremst runninn undan rótum líkamsræktarstöðvanna, sem er jákvætt, en með tilheyrandi kostnaði,“ segir Ómar Smári Ármannsson sem heldur úti fróðleikssíðunni www.ferlir.is og segir hann að til séu miklu mun ódýrari leiðir að sama marki.

FERLIR stóð upphaflega fyrir Ferðahóp Rannsóknardeildar Lögreglunnar í Reykjavík. Áhugasamt lögreglufólk um útivist og hreyfingu í tilbreytingu frá hversdagslegum önnum, krefjandi rannsóknum og kyrrsetu þeirra á millum, tók sig saman árið 1999 og ákvað að líta í kringum sig utan starfstöðvanna – víkka sjóndeildarhringinn og kynnast betur sínu nærtækasta úthverfi. Reykjanesskaginn varð fyrir valinu, bæði vegna nálægðarinnar og ekki síður vegna lítils áhuga fólks almennt á því svæði, „þótt undarlega megi teljast, þrátt fyrir allan fjölbreytileikann“ segir Ómar Smári.

Ný endurbætt vefsíða með hafsjó af fróðleik – www.ferlir.is

Ferlir – fyrsta vefsíðan.

Ómar setti upp vefsíðuna ferlir.is þar sem hann skráði inn fróðleik og ferðalýsingar sem söfnuðust saman eftir því sem ferðirnar urðu fleiri. Nýlega var síðan uppfærð öðru sinni og er nú betur aðgengileg í símum og öðrum snjalltækjum. Síðan verður betrumbætt og fleiri myndir gerðar aðgengilegar en öll vinna við skráningu, uppfærslu og innsetningu efnis á síðuna hefur jafnan verið unnin í sjálfboðavinnu.

Kringlumýri – áður óþekktar minjar frá fyrstu tíð landnáms hér á landi.

Eftir að þátttakendur höfðu kynnt sér og rannsakað gaumgæfilega margvíslegar heimildir, bæði gamlar og nýjar, skráðar og óskráðar, kom í ljós að skaginn hafði upp á ótrúlega mikla fjölbreytni að bjóða; allt frá fornum minjum um búsetu frá því fyrir upphaf norræns landsnáms til áþreifanlegrar atvinnuþróunarsögu frá fornöld til vorra tíma, þjóðsagnakennda staði, fornar þjóðleiðir, stórkostlega og síbreytilega náttúrufegurð, tímasetta jarðsögu, fjölbreytta flóru og fánu, sendnar strandir jafnt sem rísandi björg, magnþrungið brim, langa fjallgarða, formfögur fjöll, gróna dali, tifandi læki, fjölskrúðug jarðhitasvæði og svo mætti lengi telja.

Yfir fjögur þúsund gönguferðir

FERLIR – önnur vefsíðan.

Til að gera langa sögu stutta er rétt að nefna að nú þegar hafa verið farnar rúmlega 4.000 gönguferðir um Reykjanesskagann, sem markast af hinu forna landnámi Ingólfs, vestan línu milli Hvalfjarðarbotns og Ölfusárárósa.

Hópurinn, breytilegur frá einum tíma til annars, hefur notið leiðsagnar frábærs fólks, því að kostnaðarlausu, á einstökum afmörkuðum svæðum og segir Ómar að því fólki verði seint fullþakkað fyrir móttökurnar. Árangurinn má sjá á vefsíðunni.

Auk texta má sjá fjölda mynda og uppdrátta af yfir 500 minjasvæðum. Margt mjög áhugasamt fólk hefur verið með í stökum ferðum. Sumt af því hafði áður skoðað og skráð merkilegar upplýsingar á einstökum svæðum. Þátttaka þess hefur gert hópnum kleift að auka víðsýnið og fræðast um ýmislegt það, sem áður virtist óþekkt. Við leitir hefur hópurinn og fundið áður óþekktar minjar og staðsett aðrar, sem heimildir voru um en virtust týndar.

Alls staðar, þar sem bankað hefur verið að dyrum, hefur hópnum verið mjög vel tekið að sögn Ómars Smára. „Þátttakendur hafa einnig átt frábært samstarf við ágætan fulltrúa Hellarannsóknarfélagsins, Björn Hróarsson, Ferðamálafélags Grindavíkur, Erling Einarsson, kirkjuverði, skólastjórnendur, staðkunnugt heimafólk frá elstu tíð, innfædda leiðsögumenn og marga fleiri á ferðum sínum. Sem dæmi má nefna að bæjarstjórinn í Grindavík, Ólafur Ólafsson, hefur verið mjög áhugasamur um sitt umdæmi og mætt í margar ferðir er farnar hafa verið innan umdæmisins. Verður það að teljast einkar virðingarvert og gott fordæmi því talsverður tími hefur farið í ferðir um víðfeðmin umdæmin,“ segir Ómar Smári.

Minjar skráðar ásamt mikilvægum fróðleik

Selvogur – örnefna og minjakort (ÓSÁ).

Safnað hefur verið miklum fróðleik um Reykjanesskagann, skráðir GPS-punktar á minjar í sérstakar hnitaskrár; hellar, skútar, sel, sögulegir staðir, flugvélaflök frá stríðsárunum, vörður, fornar þjóðleiðir og annað er merkilegt hefur þótt.

Herdísarvík – uppdráttur gefinn af FERLIR.

Þá hafa einstök minjasvæði, s.s. Gömlu Hafnir, Básendar, Húshólmi, Selatangar, Krýsuvík, Selalda, Strandarhæð, Kaldársel, Ísólfsskáli, Hraun, Þórkötlustaðahverfi, Þórkötlustaðanes, Hóp, Járngerðarstaðir, Gerðavellir, Staðarhverfi, Húsatóftir, Reykjanes, Gömlu Hafnir, Fuglavík, Vatnsleysustrandarbæir s.s. Kálfatjörn o.fl. staðir verið dregnir upp skv. lýsingum eldra fólks, en fróðleiksmiðlun þess verður seint metin að verðleikum. Viðtöl hafa og verið tekin við fróðleiksfólk, sem enn man hvaða minjar voru hvar, af hvaða tilefni og hvað var gert á hverjum stað á hverjum tíma. Margt af fólkinu er nú látið – blessuð sé minning þess.

Sjá má því nánast óteljandi möguleika til ókeypis hreyfingar og heilsubótar á www.ferlir.is.

Ómar Smári Ármannsson og Brá.

Ómar Smári Ármannsson er Hafnfirðingur, fæddur í Grindavík 1954. Hann er fv. lögreglumaður og aðstoðaryfirlögregluþjónn til 45 ára og er lærður fornleifafræðingur og leiðsögumaður. Hann er reyndar einn fárra, sem nánast engar ljósmyndir eru til af, þrátt fyrir öll mikilsverðu afrekin.

Fjarðarfréttir munu nánar segja frá fróðleik á vefsíðunni enda hefur Ómar annast skráningar lýsinga í Ratleik Hafnarfjarðar undanfarin árin.

Heimild:
-Fjarðarfréttir, Guðni Gíslason, 5. janúar 2020.

Þórkötlustaðanes – uppdráttur ÓSÁ.

Skrár

Faldar hnitaskrár á FERLIRssíðunni

FERLIRssíðunni berast jafnan margar fyrirspurnir frá bæði kurteisu og öðru miður kurteisu fólki. Flestir segjast kunna að meta upplýsingarnar og fróðleikin sem í boði er. Margir biðja en einstaka frekjudallar heimta þó á stundum um hnit af einstökum stöðum.

Hnitaskrá.

Þegar kurteisislegar ábendingar og beiðnir berast er þeim jafnan svarað samdægurs. Beiðendur fá þá jafnan nákvæm hnit af tilteknum eftirsóknarverðum, jafnvel áður ókunnum, stöðum, send. Frekjudallarnir fá engin svör. Þeir eru einfaldlega hunsaðir.
Málið er að baki FERLIRsferðunum rúmlega 3000 um sögu og minjastaði Reykjanesskagans liggur veigamikil „Hnitaskrá“. Skráin sú hefur ekki verið birt á vefsíðunni af a.m.k. tvennum ástæðum; í fyrsta lagi hefur síðan hingað til ekki boðið tæknilega upp á slíka birtingu og í öðru lagi felast í skránni viðkvæmar upplýsingar um einstaka staði, sem aldrei áður hafa verið birtar…

Hellirinn Ferlir í Brennisteinsfjöllum.

Skrár

Hellarnir í Brennisteinsfjöllum

Í Morgunblaðinu 2006 fjallar Örlygur Steinn Sigurjónsson um „Hellana í Brennisteinsfjöllum„:

Ofan Fagradals.

„Í Brennisteinsfjöllum á Reykjanesi er áhugavert útivistarsvæði sem státar af fjölmörgum hraunhellum, skrifar Örlygur Steinn Sigurjónsson að lokinni gönguferð um svæðið í fylgd kunnugra.

Það er alltaf sérstök og dulúðug stemmning að fara í hellaferð og hvernig gat mann grunað að hin margumræddu Brennisteinsfjöll lumuðu á talsverðum fjölda hella sem vert er að skoða? Fróðir ferðafélagar á borð við Ómar Smára Ármannsson frá gönguhópnum FERLIR og Einar Júlíusson frá Hellarannsóknafélagi Íslands eru nauðsynlegir á ferðum sem þessum en einnig má þess geta að bæði umrædd félög halda úti heimasíðu, www.ferlir.is og www.speleo.is. Ekki er úr vegi að geta þess einnig að Hellarannsóknafélagið hefur á heimasíðu sinni lýst yfir stuðningi við framtíðarsýn Landverndar undir yfirskriftinni „Reykjanesskagi – eldfjallagarður og fólkvangur“. Segir ennfremur að framtíðarsýnin grundvallist á náttúruvernd samhliða fjölbreyttri nýtingu á auðlindum Rekjanesskagans.

Einn Kistufellshellanna – Djúphellir.

Hellarannsóknafélag Íslands lýsir yfir fullum stuðningi við þetta verkefni og telur það sérstaklega ánægjulegt að vernda eigi stór hraun, hraunmyndanir og gíga sem eru einstakir á heimsvísu. Segir Hellarannsóknafélagið að Brennsteinsfjöllin og næsta nágrenni við þau sé stærsta ósnortna landsvæðið á Reykjanesskaganum og hafi að geyma ótal marga hella sem hafa verið lítt rannsakaðir. Gígarnir og hraunin séu ótalmörg og hvert og eitt einstakt út af fyrir sig og mikil þörf á að vernda þetta svæði í heild sinni.
Undir þetta getur hver sá sem skoðar sig um á svæðinu tekið heilshugar og víst er að af nógu er að taka. Bara í þeirri ferð sem farin var að þessu sinni var í senn farið í þekkta hella og leitað nýrra.

Rannsóknarlögreglan neðanjarðar

FERLIR – húfa, sem þaulsetnir þátttakendur fengu sem viðurkenningarvott.

Um gönguhópinn FERLIR er það að segja að hann stóð upphaflega fyrir Ferðahóp rannsóknardeildar lögreglunnar í Reykjavík og hefur vaxið fiskur um hrygg frá stofnun árið 1999. Segja má að félagsskapurinn sé nú orðinn ein helsta uppspretta þekkingar á hellum, seljum, letursteinum, skútum, fjárborgum og fleiru á Reykjanesskaganum. Lögð er nokkur áhersla á að fá staðkunnuga á hverjum stað til að fræða þátttakendur í hverri ferð og eru

Við op Lýðveldishellis.

Ferlisferðirnar nú orðnar vel yfir eitt þúsund talsins. Því fylgir nokkuð sérstök tilfinning að ferðast með rannsóknarlögreglumönnum í leit að hellum og guð hjálpi þeim heimska bófa sem dytti í hug að ramba inn á Reykjanesið með ránsfeng eða fíkniefni og telja góssið öruggt í fyrsta hellisskúta sem hann fyndi.

Í Kistuhellum.

Með þeirri aðferðafræði myndi skrattinn aldeilis hitta ömmu sína en það er önnur saga. Ferlisfélagar eru heldur ekki eingöngu rannsóknarlögreglumenn heldur fólk úr lögreglunni almennt og allir þeirra vinir eða vandamenn. Sérstök derhúfa er veitt sem viðurkenning fyrir fimm Ferlisferðir. En gönguhópurinn hefur nú nýtt undanfarin misseri til að ganga um hin einstöku svæði á Reykjanesi og var upphaflegt markmið að fara eitt hundrað ferðir um svæðið til að skoða það helsta. En þrátt fyrir ferðirnar þúsund eru enn stór svæði ókönnuð. Hafa Ferlismenn nú skoðað á fjórða hundrað hella og nafngreinda skúta svo fátt sé talið.

Í Kistuhellum.

Finna má urmul leiðarlýsinga á heimasíðu Ferlis og má samsinna fullyrðingum um að svæðið á Brennisteinsfjöllum, þ.e. Kistufell, Kista og Eldborg, sé ótrúlegur undraheimur með ósnertum litskrúðugum hellum og einstökum náttúrufyrirbærum er nauðsynlegt er að standa vörð um þessa einstöku veröld, segir þar.

Jökulgeymir í Kistufellshrauni.

Á liðnum árum hafa uppgötvast þarna langir hellar og enn er svæðið langt í frá fullkannað. Gangan yfir að hellasvæðinu í Brennisteinsfjöllum tekur 2–3 klukkustundir og er haldið frá bílunum við Breiðdal við Kleifarvatn. Upp úr Hvammadal er fylgt gömlum stíg sem áður var genginn milli Kaldársels og Krýsuvíkur. Þegar upp á brúnina er komið er beygt til vinstri til að fylgja stíg austur með brúninni yfir á slétta hraunhellu Kistuhrauns, sem liggur þar milli Kistufellshraunsins í austri og Eldborgarhraunsins í vestri. Undir hinu síðarnefnda og vestar sjást fleiri Eldborgarhraun. Gangan getur talist löng og sjálfsagt er að reikna með heilum degi í hana fram og tilbaka að meðtöldum hellaferðunum.

Duttu niður í Lýðveldishellinn

Í hellinum FERLIR í Brennisteinsfjöllum.

Í vesturhlíðum Kistu er svokallaður Lýðveldishellir sem dregur nafn sitt af því að þann 17. júní árið 1994 fundu Guðmundur Löve og Þröstur Jónsson hellinn. Samkvæmt frásögn Ferlis voru þeir þarna á ferð í mikilli þoku og rigningu þegar þeir svo til „duttu“ niður um opið á hellinum. Er hann um 200 metra langur. Ferlismenn leituðu þessa hellis á sínum tíma en við þá leit uppgötvaðist annar hellir, sem fékk heitið Þjóðhátíðarhellir Norðmanna því hellisfundinn bar einmitt upp á 17. maí. Hellisopin eru ekki langt hvort frá öðru, en reyndar sinn í hvoru hrauninu, segir á Ferlisvef.
Að þessu sinni var farið ofan í annan helli sem Ferlismenn fundu líka og heitir sá FERLIR og er þarna í nágrenninu. Er þetta með litskrúðugri hellum landsins og ógleymanlegur þeim sem niður í hann fara.

Hellirinn Ferlir.

Lítil hraunbreiða sem þar er að finna er svo óveðruð að halda mætti að hraunið væri nýrunnið og -storknað. Þótt aldur þess sé talin í mörgun öldum virðist það samt svo glænýtt og það er töfrum líkast og horfa á þetta fyrirbæri sem gæti jafnast á við að hitta fyrir ungbarn úr grárri forneskju.
Í raun jafnast fátt á við góða hellaferð. Ljóst er að margfalt fleiri hellar en eingöngu Raufarhólshellir standa fólki til boða. Sjálfsagt er að taka með góð ljós og hlýjan fatnað sem má skemmast við mögulegan núning í hellunum. Nesti og ferðatilhögun þarf að ganga frá og sýna góða umgengni hvar sem farið er.“

Heimild:
-Morgunblaðið, 350 tbl. 24.12.2006. Hellarnir í Brennisteinsfjöllum, bls. 52.

Skrautlegar jarðmyndanir í hellinum FERLIR.

Skrár

Ómar Smári Ármannsson og FERLIR – Gemini

FERLIR spurði gervigreindina „Gemini“ um Ómar Smári Ármannsson, fornleifafræðing og fyrrum lögreglumann.
Gemini svaraði: „Ómar Smári Ármannsson er þekktur einstaklingur á Íslandi, ekki síst fyrir hans áhugaverða starfsferil þar sem hann færði sig úr löggæslu yfir í rannsóknir á fortíðinni. Hann er fæddur Grindvíkingur, en hefur búið í Hafnarfirði frá sex ára aldri. Hér er stutt samantekt á ferli hans byggð á opinberum upplýsingum:

Ómar Smári – teikning; Þórhallur.

Lögregluferillinn (Fyrri hluti): Ómar Smári starfaði innan lögreglunnar á hálfan fimmta áratug. Hann gegndi ýmsum krefjandi stöðum í lögreglunni í Reykjavík, meðal annars sem þjónandi í almennu deild og slysarannsóknardeild, yfirmaður forvarnardeildar, stjórnandi í fíkniefnadeild og síðar sem aðstoðaryfirlögregluþjónn hjá Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, m.a. sem stöðvarstjóri í Reykjavík, Kópavogi og Hafnarfirði, auk þess að vera yfirmaður rannsóknardeildar embættisins og síðar umferðardeildar.
Á þessum tíma var hann oft sýnilegur í fjölmiðlum sem vinalegur og röggfastur talsmaður lögreglunnar, hvort sem var í tengslum við alvarleg sakamál, skipulagða glæpastarfsemi, umferðarmál og ýmis fyrirbyggjandi málefni.

Fornleifafræðin (Seinni hluti): Samhliða krefjandi starfi í lögreglunni stundaði Ómar Smári nám í fornleifafræði við Háskóla Íslands, auk Menningarmiðlunar, og útskrifaðist þaðan árið 2011. Eftir að hann lét af störfum í lögreglunni 65 ára (sem skilyrði um aldursmörk lögreglumanna) hefur hann helgað sig fornleifafræðinni og staðfræðirannsóknum af miklum krafti.

Húshólmi – hin gamla Krýsuvík – uppdráttur ÓSÁ.

Ferlir.is og Reykjanesskaginn: Í dag er Ómar Smári líklega þekktastur fyrir yfirgripsmikla þekkingu sína á sögu og minjum á Reykjanesskaganum og höfuðborgarsvæðinu.

Vefsíðan Ferlir: Hann er driffjöðrin á bak við vefinn www.ferlir.is. Þetta er gríðarlega umfangsmikill gagnagrunnur sem geymir lýsingar á gönguleiðum, fornum leiðum, sögustöðum, rústum, seljum, réttum, fjárborgum, hellum og öðrum minjum, oft ásamt ljósmyndum og GPS hnitum. Vefurinn er ómetanleg heimild fyrir útivistarfólk og áhugafólk um staðarsögu Reykjanesskagans.

Leiðsögn og miðlun: Ómar Smári hefur verið ötull við að miðla þessari þekkingu, ekki bara á netinu heldur einnig með því að leiða skipulagðar sögugöngur um svæðið, halda fyrirlestra, skrifa greinar um örnefni og byggðasögu Reykjanesskagans, gera sögunni skil á opinberum upplýsingaskiltum sem og fjölmörgum uppdráttum af minjum og minjasvæðum, auk þess að taka þátt í og rita vandaðar staðbundnar fornleifaskráningar.

Í stuttu máli má segja að Ómar Smári hafi nýtt rannsóknarhæfileika sína úr lögreglunni til að „upplýsa mál“ fortíðarinnar í hinu sögulega íslenska landslagi og nýtt sér vefmiðilinn www.ferlir.is vel í því skyni að kynna hana almenningi.“

Heimild:
-Gemini.com

Ómar Smári Ármannson.

Skrár

Reykjanesskaginn hefur eitthvað að bjóða fyrir alla

Í Morgunblaðinu 2006 er umfjöllun Svavars Knúts Kristinssonar um Reykjanesskaga undir fyrirsögninni „Reykjanesið hefur eitthvað að bjóða fyrir alla„. Þar segir að „Gönguhópurinn FERLIR hefur safnað gríðarlegu magni upplýsinga um minjar á Reykjanesi.

FERLIRsfélagar á göngu um Húshólmasvæðið. Fremstur fer Dagbjartur Einarsson, Grindvíkingur nr. 1 (þann daginn).

Gönguhópurinn FERLIR, sem upphaflega stóð fyrir Ferðahóp rannsóknardeildar lögreglunnar í Reykjavík, hefur nú síðan 1999 staðið fyrir fjölbreyttum og áhugaverðum ferðum um Reykjanesskagann. Hófst starfsemi félagsins á því að lögreglufólk áhugasamt um útivist og hreyfingu tók sig saman og ákvað að kynnast sínu nærtækasta umhverfi með heilbrigðri hreyfingu. Varð Reykjanesskaginn fyrir valinu, bæði vegna nálægðar og lítils áhuga og vitundar fólks almennt um það svæði. Síðan starfsemi FERLIR hófst hefur mikil þekking á gönguleiðum og kennileitum skapast og má hana nú finna á síðu félagsins, www.ferlir.is.

Viðbót við þekkingu
Ómar Smári Ármannsson, einn af stofnendum FERLIR, segir upplýsingarnar í raun góða viðbót við þá vitneskju sem áhugasamir einstaklingar um efnið höfðu lagt til. „Allt sem lýtur að minjum, hvort sem um er að ræða forn- eða náttúruminjar, hefur verið okkur hugleikið, hvort sem þeirra hefur verið getið í gögnum, gamalt fólk bent á, eða grafið hefur verið upp á annan hátt,“ segir Ómar.

Í Húshelli.

„Þessar minjar eru allar til og einhver hefur vitað af þeim, en þegar fólk deyr falla þær í gleymsku. Síðan rifjast þetta upp þegar þær eru skoðaðar.“
Ómar segir ekki alltaf nákvæmlega vitað hvað fundið er þegar hópurinn gengur fram á eitthvað sem bent hefur verið á. Því sé alltaf reynt að koma öllum upplýsingum á framfæri gegnum vefsíðuna. „Hún er orðin ágætt yfirlit yfir hvað er að finna á þessu svæði auk þess sem hægt er að vinna úr efninu,“ segir Ómar.

Selalda – Strákar; fjárskjól.

„Það er hægt að nýta það sem er til og áþreifanlegt til að átta sig betur á búsetusögunni, atvinnusögunni, þróuninni og þeim aðstæðum sem fólk hefur búið við, að varpa betra ljósi á söguna. Fólk skrifaði ekki um það sem var sjálfsagt á þeim tíma, en nú þykir fólki það sem þótti sjálfsagt þá sérstakt.“
Gönguferðir um Reykjanesskagann segir Ómar bjóða upp á gríðarlega fjölbreytta upplifun, sérstaklega hvað varðar tengsl sögu, menningar og náttúrulegra aðstæðna. „Þegar þú gengur um þetta svæði geturðu tengt minjarnar og nýtingu á landinu við þær aðstæður sem fólk þurfti að takast á við á mismunandi tímum. Reykjanesskaginn er, ef vel er að gáð, nokkuð ljóslifandi fyrir augum manna, ef þeir hafa þau opin,“ segir Ómar og tekur undir þá spurningu blaðamanns hvort göngurnar gagnist ekki rannsóknarlögreglumönnum afar vel.

Ómar og Sigurður Eiríksson frá Norðurkoti við Dauðsmannsvörðu í Miðnesheiði.

„Þetta skerpir óneitanlega athyglisgáfuna og hjálpar mönnum að setja hlutina í samhengi við aðrar aðstæður en menn eiga við dags daglega. Það getur gagnast öllum, óháð starfi þeirra.“

Sækja þekkingu í eldri borgara

„Við höfum haft þann hátt á hjá okkur að við erum með fastar ferðir,“ segir Ómar. Hverjum sem er er leyft að koma með og taka þátt og hefur hópurinn leitað til fólks með þekkingu á ákveðnum svæðum, sem hefur leiðsagt honum.
„Gamla fólkið veit ýmislegt og oft hefur enginn spurt um þessa hluti í háa herrans tíð. Fyrst þegar við komum er það dálítið á varðbergi og veit ekki alveg hvað það á að segja, en síðan fer það að opnast og það rifjast upp fyrir því ýmislegt frá fyrri tíð og það deilir miklu með okkur.“

Óli Gamalíasson frá Stað sýnir FERLIRsfélögum fornan brunn.

Þó ferðir FERLIR hafi orðið þekktari og hróður hópsins breiðst út hefur engu að síður verið reynt að halda fjöldanum í lágmarki, en Ómar segir ekki mega vera nema ákveðinn fjölda því annars verði tafir. „Hins vegar höfum við farið inn í aðra hópa og tekið að okkur leiðsögn og farið með hópana af sérstökum tilefnum án endurgjalds,“ segir Ómar. „Þetta er líka spurning um að gefa sér tíma til að pæla og þá er gott að hópurinn sé þannig samsettur að hann hafi áhuga á því tiltekna viðfangsefni sem verið er að skoða þá stundina. Sumir hafa áhuga á þjóðlegu hlutunum, aðrir á hellum, enn aðrir hafa áhuga á ströndinni og sjávarbúskapnum. Þá hafa sumir áhuga á seljunum eða jafnvel jarðfræðinni og jarðlögunum.

Refagildra við Hraun. Gildran sú er með fjórum inngöngum, sem þykir mjög sjaldgæft. Refagildran, sem er ein af u.þ.b. 100 slíkum sem hefur aldrei verið fornleifaskráð. Sigurður Gíslason, bóndi á Hrauni, er hér ásamt Sesselju Guðmundsdóttur og öðrum FERLIRsfélögum við refagildruna ofan Hrauns-Leynis.

„Reykjanesið hefur eitthvað að bjóða fyrir alla þá er hafa áhuga á hreyfingu og útivist, hvort sem er að ræða náttúru eða minjar“, sagði Ómar að lokum.

Heimild:
-Morgunblaðið, 206. tbl. 03.08.2005, Reykjanesið hefur eitthvað að bjóða fyrir alla, bls. 16.

Í hellinum FERLIR í Brennisteinsfjöllum. Félagar í gönguhópnum fundu hann og skírðu að sjálfsögðu í höfuðið á félagsskapnum – líkt og a.m.k. sumir hellaleitarmenn hafa gert í gegnum tíðina.

Skrár

FERLIRstákn í Gemini og Copilot

FERLIR lagði spurningu fyrir alvitrugreindarforritin Gemini og Copitol í AI; „Hvað getur þú sagt mér um útlit www.ferlir.is að teknu tilliti til innihaldlýsingu vefsíðunnar?

FERLIR-logo skv. alvirtuveitunum.

Í fyrstu gerðist ekkert, en eftir nánari og þolinmóðari umleitan skýrðust útlínurnar, smám saman. Loks varð til meðfylgjandi merki í myndlíki.
Merkið átti að verða táknrænt fyrir áhuga FERLIRs á minjum, sögu og náttúru Reykjanesskagans.
Reynar hafði FERLIR notað annað logo á vafranum, þ.e. táknræna steinmynd með gleraugu prýðandi FERLIRshúfuna margfrægu, en við endurnýjun vefsíðunnar yfir í Windows 11 fyrr á árinu (2025) féll hún út, einhverra hluta vegna.
FERLIRshúfuna þá fyrrnefndu öðluðust einungis dyggustu þátttakendur gönguhópsins, eindregnir frumkvöðlar í aðdraganda vefsíðunnar. Húfurnar þær voru ekki einungis viðurkenningar fyrir eindregin áhuga á viðfangsefninu, heldur fól hver og ein og sér tiltekinn óupplýstan galdramátt.
Saga og öll fyrirhöfnin við endurnýjun og uppfærslu vefsíðunnar í gegnum tíðina er saga út af fyrir sig.
HÉR á eftir má sjá myndir allt frá upphafi FERLIRs, auk fyrrnefndrar steinkarlsmyndarinnar ofanverðrar…

Selatngar – uppdráttur ÓSÁ.

FERLIR stóð upphaflega fyrir Erðahóp Rannsóknardeildar Lögreglunnar Í Reykjavík. Áhugasamt lögreglufólk um útivist og hreyfingu frá hversdagsins önn, krefjandi rannsóknum og jafnvel kyrrsetu þeirra á millum, tók sig saman árið 1999 og ákvað að líta í kringum sig – víttka sjóndeildarhringinn og kynnast betur sínu nærtækasta umhverfi; fyrrum landnámi Ingólfs. Upplifunina má m.a. sjá á vefsíðunni…
Árni Torfason setti upp fyrstu, einfalda, vefsíðu FERLIRs árið 2000 með styrk frá Rannsóknarsjóði Seðlabankans. Í styrknum fólst einungis beiðni um kaup á fartölvu. Vefsíðan varð því, með samþykki sjóðsins, í framhaldinu að raunveruleika. Hún var síðan endurnýjuð árið 2007 í Webman með stuðningi góðra aðila og síðan uppfærð í þessa WordPressútgáfu árið 2019 með styrk úr Náttúruverndarsjóði Pálma Jónssonar með þessari uppfærslu veffyrirtækisins Premis. Mjög mikil vinna hefur bæði falist í innsetningu efnisins sem og endurgerð þess millum uppfærslna. Hið fátæklega er að vegna takmarkaðs fjárhags hefur ógjarnan tekist að halda í hala örþróunar tæknihamfara á einum tíma til annars.

Frá Reykjanesskaganum.

Um 4400 skipulegar vettvangsferðir liggja til grundvallar lýsingunum á vefsíðunni. Að baki þeim eru 4541 áhugaverð frásögn og 51.008 ljósmyndir og uppdrættir af minjum og minjasvæðum á Reykjanesskaganum.
Forsíðumynd vefsíðunnar er af minjasvæðinu í Lónakoti í Hraunum á björtum sumarrigningardegi.
Fyrir þá, sem vilja hafa samband, er bent á netfangið ferlir@ferlir.is.

Gengið um Efri-Urriðakotsdal (þar sem nú er golfvöllur).

Skrár

FERLIR – yfirlit

FERLIR, www.ferlir.is, hefur að undanförnu birt fróðleiksgreinar um fjölda einstakra tegunda minjastaða á Reykjanesskaganum, s.s..:

22 verbúðir

29 nafngreind greni

33 slysstaðir flugvéla á stríðsárunum (utan flugvalla)

98 fornar hlaðnar refagildrur

128 letursteinar

142 fjárborgir

204 nafngreindar vörður ( með sögulegt samhengi)

224 fjárréttir

248 brunnar

443 sel og selstöður

532 þjóðleiðir og götur (utan selsstíga)

653 hraunhellar og skjól

—- að ekki sé talað um öll hraungosin sem hafa orðið á Skaganum frá upphagi byggðar til nútíma.

Aðgengi að þessum fróðleik, sem safnað hefur verið saman á síðasta aldarfjórðungi, er öllum aðgengilegt án nokkurs kostnaðar. Allar hafa þessar minjar verið hnitsettar og færðar í sérstaka skrá til varðveislu.

Njótið um hátíðarnar – ykkur að kostnaðarlausu…

Fornagata í Selvogi.

Ferðir, Skrár

FERLIR – fyrstu ferðirnar

Föstudaginn 1. maí árið 2020 varð FERLIR tuttugu og eins árs. Þennan dag fyrir jafnmörgum árum hittust nokkrir starfsfélagar í Lögreglunni í Reykjavík við Kaldársel. Ætlunin var að skoða nærumhverfið með tillliti til sögu svæðisins, minjar og náttúru þess; hvort sem varðaði flóru eða fánu. Jafnframt var takmarkið að nýta áhugavert svæði, Reykjanesskagann (fyrrum landnám Ingólfs) til hreyfingar og útivistar, ekki síst sem tilbreytingu frá hinu daglega amstri vinnunnar.
Selvogs-Jói mætti þá við öllu búinn (sjá opnumynd) að teknu tilliti til áður birtrar auglýsingar um fyrirhugaða ferð; „ætlunin er m.a. að feta yfir læki, kafa í hella og fara á fjöll“…

Hver FERLIRsferðin rak síðan aðra í framhaldinu. Í dag eru þær orðnar fleiri en sex þúsund talsins – með hlutfallslega miklum uppsöfnuðum fróðleik, að ekki sé talað um öll hreyfingarígildin (lýðheilsugildin).

Fljótlega var FERLIRsvefnum komið á fót, í árdaga allra vefsíðugerða. Til þess fékkst styrkur til kaupa á fartölvu frá Rannsóknarsjóði Seðlabankans til að vinna texta, myndir og birta. Alla tíð síðan hafa öll sveitarfélögin í fyrrum landnámi Ingólfs, utan Grafningshrepps, auk einstakra fyrirtækja, stutt viðhald vefsíðunnar (þ.e. greitt tilfallandi hýsingargjöldin frá ári til árs). Þeim hefur á móti staðið til boða að nota allt efni hennar þegnum sínum að kostnaðarlausu, hvort sem um er að ræða í leik eða starfi. Það á jafnframt við um alla aðra er áhuga hafa á útivist og vilja fræðast um fólkið er byggt hefur landssvæðið fram til þessa.

Á þessu tímabili hefur reynst nauðsynlegt vegna tækniframfara og hýsingarkrafna að uppfæra vefsíðuna þrisvar sinnum, nú síðast með styrk úr Náttúruverndarsjóði Pálma Jónssonar. Vandinn hefur jafnan falist í að nýta eldra uppsafnað efni og aðlaga það að breyttum breytanda. Hingað til hefur tekist að yfirstíga slíka erfiðleika, þökk sé hæfileikaríku tæknifólki…

Vonandi mun áhugasömu fólki um svæðið nýtast innihald vefsíðunnar til langrar framtíðar.

HÉR má sjá nokkrar ljósmyndir frá fyrstu FERLIRsferðunum…

FERLIRsþátttakendur í Bálkahelli.

Ferðir, Skrár

Fróðleikssöfnun…

Á vefsíðunni hefur af og til verið fjallað um einstaka staði, minjar eða minjasvæði á Reykjanesskaganum (landnámi Ingólfs).

Tilgangurinn með umfjölluninni er hefur m.a. verið að fá viðbrögð fólks, sem hugsanlega kann að búa yfir vitneskju um hvorutveggja – og jafnvel ýmislegt umfram það. Með því hefur verið hægt að safna bæði ábyggilegum og áður óþekktum upplýsingum um sérhvert umfjöllunarefni. Hafa ber í huga að einstakir staðir hafa í gegnum tíðina verið nefndir fleiru en einu nafni og jafnvel þótt sumir telji það nafn, sem þeir þekkja, vera hið eina rétta, kann raunin að vera bæði önnur og hvorutveggja. Upplýsingar geta því stundum orðið misvísandi, en þó ávallt upplýsandi. Orð geta verið stafsett með mismunandi hætti. Óbrinnishólahraun hefur t.a.m. verið ritað sem „Óbrennishólahraun“ og „Óbrynnishólahraun“. Þá þarf stundum bara að láta reyna á hvað kann að vera líklegast og réttast þótt nafnið sjálft geti í raun verið aukaatriði í öllu því, sem það hefur upp á að bjóða. Þess vegna er svo mikilvægt að sem flestir, sem búa yfir upplýsingum um efnið, láti í sér heyra – þótt ekki sé fyrir annað en að fá „hugskeyti“ frá fólki er veit um staði, sem öðrum eru nú gleymdir, en því þykir sérstaklega áhugaverðir.

FERLIR hefur þegar skoðað og safnað upplýsingum um 440 sel eða selstöður á Reykjanesskaganum, yfir 90 fjárborgir, um 180 brunna og vatnsstæði, um 240 gamlar leiðir, 90 hlaðnar refagildrur, um 660 hella, skúta og fjárskjól, um 80 letursteina, um 90 hlaðnar réttir, um 25 skotbyrgi, um 230 sæluhús og sögulegar tóttir, um 25 hlaðnar vegavinnubúðir, um 190 sögulegar vörður auk vara, nausta, grenja o.fl. o.fl. o.fl. o.fl. á svæðinu. Margt hefur og uppgötvast við eftirgrennslan og skipulegar leitir. Allt myndar þetta heildir búskapar- og atvinnusögu svæðisins. Miklar upplýsingar hafa fengist frá áhugasömu og margfróðu fólki á Reykjanesi, sem hefur skráð, gefið út og/eða þekkir til staðanna. Er því sérstaklega þakkaður skilningurinn og alúðin við miðlun efnis. Þessa fólks verður alls getið ef og þegar „Bókin mikla – Reykjanesskinna“ kemur út.
Ef áhugasamir lesendur telja sig enn búa yfir upplýsingum um einstaka staði, sem ástæða er til að skoða, varðveita og skrá, eru þeir beðnir að hafa samband við netfangið ferlir@ferlir.is.

Ferðir, Skrár

FERLIRsferillinn – í stuttu máli

2007 – 12. maí (fyrsta daginn eftir lokadag – upprifjun);

Gengið um Selatanga á afmælishátíð Grindavíkur 2009.

FERLIR-001: Helgafell. Fyrsta FERLIRsferðin. Þátttakendur mættu og voru við öllu búnir. Takmarkið var að komast fyrstu ferðina – allt til enda. Þegar öllum lúnum, og sumum mjög þreyttum, hafði tekist það, loksins, var markmiðið sett á a.m.k. eitt hundrað ferðir um Reykjanesskagann með það fyrir augum að skoða hann svo til allan – næstu mánuðina.

FERLIR-100 – Ákveðið var að fara a.m.k. eitt hundrað FERLIRsferðir til viðbótar um Reykjanesskagann því ljóst var nú að mikið var enn óskoðað. Orðið þreyta var ekki lengur til í orðaforðanum. Öllum var nú meðvitað um að því meiri vitneskja sem fékkst því minna töldu þeir sig vita um svæðið.

Í Eldvörpum.

FERLIR-200 – Ákveðið að reyna að halda áfram og freysta þess að komast yfir sem flestar minjar og sögulega staði á Reykjanesi áður en skósólarnir væru allir. Svolítill styrkur fékkst frá Menningarmálanefnd Hafnarfjarðar til að skrá og ljósmynda minjar og minjastaði á Reykjanesi. Gerðar voru exel-skrár yfir helstu tegundir minja og gps-punktar þeirra skráðir. (Gps-tæki var fengið að láni hjá Jóni Svanþórssyni, ljósmyndavél hjá ónafngreindu fólki og ljósmyndarinn hverju sinni kostaði framköllun).

FERLIR-300 – Í ljós hafði komið að af ótrúlega miklu var af að taka. Listinn yfir óskoðuð svæði og áður fundnar, en týndar, og líklegar ófundnar minjar lengdist óðfluga. Ákveðið var að ganga a.m.k. eitt hundrað ferðir til viðbótar og reyna að “tæma” svæðið “ af „skráningarskyldum“ minjum.

Boðið upp á veitingar í Húshólma.

FERLIR-400 – Skráning minja hafði gengi vel og ótrúlega margar minjar og minjastaðir fundist við “leitir” á einstökum svæðum. Til að varðveita samhengið var og ákveðið að rissa upp helstu minjasvæðin til varðveislu og sem hugsanleg gögn til varanlegri framtíðar. Í fyrstu umferð voru teiknuð upp um 100 svæði. Uppdrættirnir hafa verið varðveittir í Reykjanesskinnu, sem verður, um sinn a.m.k., einungis til í einu órafrænu eintaki.

FERLIR-500 – Þrátt fyrir að búið væri að ganga og fara yfir einstök svæði og skoða, leita og skilgreina, komu enn í ljós minjar, sem ekki hafði verið vitað um áður, s.s. garðar, refagildrur, gamla leiðir, borgir, fjárskjól, brunnar, vatnsstæði o.fl. Ákveðið var að halda áfram enn um sinn, en láta síðan staðar numið við FERLIR-600.

Innri-Njarðvíkursel.

FERLIR-600 – Ljóst var að ekki yrði komist yfir allt svæðið með það fyrir augum að skrá allt, sem þar væri að finna. Ákveðið var að fresta ferð nr. 600, fara beint í nr. 601, en beina athyglinni fyrst og fremst að áhugaverðustu svæðunum, s.s. í umdæmi Grindavíkur og Hafnarfjarðar, en önnur sveitarfélög á svæðinu hafa ekki sýnt fornum minjum sínum jafn mikinn áhuga og þau. Fyrir lá að hér var um mikil verðmæti til framtíðar að ræða. Áhugi á umhverfi, útivist og hreyfingu fóru greinilega stigvaxandi.

FERLIR-700 – Minjar og saga eru ekki einu auðævi Reykjanesskagans. Jarðfræði, umhverfi, dýralíf, flóra sem og annað er lítur að áhugaverðum útivistarmöguleikum á svæðinu er í rauninni ótæmandi ef vel er að gáð.

Byrgi vegavinnumanna við Grindavíkurveg.

Svæðið nýtur nálægðar um 2/3 hluta þjóðarinnar, en þrátt fyrir það er það eitt hið vannýttasta á landinu. Mikill áhugi hefur verið á að reyn að „opinbera“ minjar, minjasvæði og forn mannvirki á Reykjanesi og gera þær aðgengilegar áhugsömu fólki. Í byrjun árs 2004 var afráðið að sækja um styrk úr Þjóðhátíðarsjóði, sem er í vörslu Seðlabanka Íslands, með það fyrir augum að leggja drög að slíkri „opinberun“, hvort sem væri með rafrænum hætti eða blaðrænum. Þann 9. júní 2004 barst tilkynning frá sjóðsstjórninni um að FERLIR hafi verið veittur umbeðinn styrkur. Nú verður ekki aftur snúið. Stefnt var að opinberri og birtingu uppsafnaðra upplýsinga og fróðleiks (sem birtist nú lesendum hér á vefsíðunni).

Og enn er haldið áfram – á meðan að einhverju er að stefna. Síðasta FERLIRsferðin var nr. 2021. Nú er stefnt að því að ferðirnar um Reykjanesskagann, fyrrum landnám Ingólfs, verði a.m.k. 3000 talsins…

Ferlir á ferð í Selvogi.

Tag Archive for: FERLIR

Vefsíða sem getur verið uppspretta að ókeypis leið til að hreyfa sig – Guðni Gíslason

Faldar hnitaskrár á FERLIRssíðunni

Hellarnir í Brennisteinsfjöllum

Ómar Smári Ármannsson og FERLIR – Gemini

Reykjanesskaginn hefur eitthvað að bjóða fyrir alla

FERLIRstákn í Gemini og Copilot

FERLIR – yfirlit

FERLIR – fyrstu ferðirnar

Fróðleikssöfnun…

FERLIRsferillinn – í stuttu máli

Um okkur

Síður

Viltu styrkja þessa síðu?