Í Þjóðviljanum árið 1973 skrifaði Eiríkur A. Guðjónsson grein um eldgosavár undir fyrirsögninni „Hverjum klukkan glymur / Að reisa nýja höfuðborg„: „Helgafell logar”, hljómaði í eyrum Jökuls Jakobssonar hina örlagaríku nótt, við símhringingu frá Vestmannaeyjum. En Jökull tók það ekki alvarlega. Hugði hann helzt, að hringjandinn væri nokkuð við skál, og ráðlagði honum að leggja […]
Fjallið eina er móbergshnjúkur (223 m.y.s.) skammt vestan við Krýsuvíkurveg, norður af Sveifluhálsi fyrir sunnan eða suðvestan Óbrinnishólabruna, neðan við gígsvæði Hrútagjárdyngju. Efst á kolli þess er grágrýtishraunsstapi, ágætt dæmi þess að fjallið hafi orðið til undir jökli síðasta jökulsskeiðs en gosið náð upp úr ísbreiðunni og kollurinn þá myndast. Stórhöfðastígur liggur frá Ási um […]
Í Faxa árið 1970 fjallar Jónas Guðlaugsson um „Kirkjuból á Miðnesi„: „Vestur á tábergi Rosmhvalanes er grösug strönd allt frá Garðskaga að Höfnum, en þaðan hefur landnám Steinunnar náð. Þar standa við sjávarströndina röð fornra höfuðbóla og stórgarða: Kirkjuból, Sandgerði, Býarsker, Hvalsnes og Stafnes. Kirkjuból verður hér tekið til bæna, ef svo mætti að orði […]
Sunnan við húsið Þingholtsstræti 9 á safnlóð Árbæjarsafns er grágrýtissteinn ættaður úr Örfirisey, kallaður „Apótekarasteinn„. Steinninn lá við sjávarmál og var á góðri leið með að eyðileggjast þegar hann var fluttur á safnið árið 1963. Steinninn dregur nafn sitt af apótekarakeri sem er dregið utan um ártal, en vafalaust tengist hann verslunarstaðnum í Örfirisey á […]
Þótt innihald nýlegrar skýrslu Veðurstofu Íslands um „Eldfjallavár á Reykjanesskaga (Hraunavá á Reykjanesskaga) – Langtímahættumat“ frá árinu 2026 þyki nú ekki merkilegt er þar að finna m.a. eftirfarandi forvitnilegan viðauka; samantekt, um aldur hrauna á Skaganum: „Kortlögð nútímahraun á Reykjanesskaga eru unnin upp úr jarðfræðikorti ÍSOR (Kristján Sæmundsson o.fl., 2010, 2016), gögnum frá Náttúrufræðistofnun (2019) […]
Í Dagblaðið Vísir árið 2001 er haft eftir Ara Trausta Guðmundssyni, jarðeðlisfræðingi, að „Það muni verða eldgos á Reykjanesskaganum„: Þéttbýlasta svæði landsins óþægilega nálægt virkum eldstöðvum Það mun verða eldgos á Reykjanesskaganum – segir Ari Trausti Guðmundsson en vill engu spá um hvar eða hvenær. „Ljóst er að sumar byggðir á þéttbýlasta svæði landsins eru […]
Í Smalaskálahæð er Smalaskálaker, rauðamalarhóll í jarðfalli Hrútagjárhrauns. Árið 1974 var komið fyrir þar „listaverki„. „Húsbyggingin“ (Das Haus Projekt) er þekkt verk eftir Hrein sem einnig varð til á 8. áratugnum. „Húsbyggingin“ byggir á sannri sögu eftir Þórberg Þórðarson, Íslenskum aðli, um sérvitring sem afræður að byggja hús þar sem innihliðin snýr út. Hreinn ákvað […]
Urriðavatn ofan Garðabæjar er grunnt vatn vestan Urriðaholts. Vatnið er einnig nefnt Urriðakotsvatn eða Urriðakotstjörn. Urriðavatn myndaðist fyrir um 7300 árum þegar Búrfellshraun rann og hraun rann inn í dalverpi til móts við Urriðakot og stíflaði vatnið. Flatarmál vatnsins er um 13 hektarar, meðaldýpt þess er 0,70 m og mesta dýpi 0,90 m. Urriðavatn og […]
Í Faxa 1985 fjallar Ingvar Agnarsson um „Festarfjall“ við Hraunsvík í Grindavík: „Útlit og myndun Lóðrétt rís Festarfjall upp frá flæðarmáli, þar sem öldur úthafsins brotna á ströndinni og skella á klettum fjallsins í fjöruborði og mynda sumstaðar hella og skúta. Þetta sífellda gnauð hafsins við rætur fjallsins veldur því, að stöðugt hrynur úr því, […]
Meðfylgjandi grein, viðtal við Magnús Hafliðason á Hrauni í Grindavík, birtist í Morgunblaðinu 22. des. 1963 undir fyrirsögninni „Í stríði á Fagradalsfjalli„: „Þarna í víkinni við kambinn er hrönn af vikri,“ sagði Magnús. „Allt kemur þetta úr Surtsey. Það eru meiri ósköpin sem hún gýs frá sér. Það er eins og það sé dálítið móberg […]